Begrippen

Wat is security awareness?

Security awareness is de kennis en het gedrag van medewerkers bij dreigingen zoals phishing en social engineering. Het wordt gemeten met tests, niet afgeleid uit deelname aan een training.

Security awareness is de kennis en het gedrag van medewerkers bij beveiligingsdreigingen. Denk aan een phishing-e-mail herkennen of een vreemd betaalverzoek in twijfel trekken. Of de deur niet openhouden voor een onbekende en een verloren laptop dezelfde dag melden. Kennis alleen is geen awareness. Een medewerker die de jaarlijkse training heeft gevolgd en toch inloggegevens invult op een nagemaakte inlogpagina, heeft kennis zonder gedrag. Awareness is daarom iets om te meten, niet iets om af te leiden uit een presentielijst.

Wat security awareness omvat

  • Phishing en e-mail; verdachte afzenders, links en bijlagen herkennen, en weten waar en hoe die gemeld moeten worden.
  • Wachtwoorden en authenticatie; unieke wachtwoorden, een wachtwoordmanager en multifactorauthenticatie, en nooit een code delen met een beller.
  • Fysieke beveiliging; bezoekersprocedures, toegangspassen, tailgating en een opgeruimd bureau, zodat een onbekende niet zomaar kan binnenlopen en plaatsnemen.
  • Omgaan met gegevens; welke informatie met wie gedeeld mag worden, en wat te doen als een apparaat of document kwijtraakt.
  • Melden; de bereidheid om een fout snel te melden, wat bepaalt of een incident klein blijft.

Het laatste punt is het belangrijkste. Een klik op een phishing-link is geen ramp als die direct wordt gemeld. Wordt dezelfde klik een week later of nooit gemeld, dan is het dat wel.

Security awareness: de betekenis in het kort

Security awareness betekent letterlijk beveiligingsbewustzijn. In de praktijk gaat het om drie vragen. Herkent een medewerker een poging tot misbruik? Doet de medewerker dan het juiste? En meldt de medewerker het snel? Een organisatie met hoge security awareness scoort op alle drie.

Security awareness testen: welke cijfers tellen

Een security awareness-test meet gedrag in een echte situatie. Medewerkers weten vooraf niet wanneer de test komt. De meest gebruikte test is een phishingsimulatie. Daarnaast zijn er telefonische tests (vishing), een mystery guest op locatie en een USB-stick die “per ongeluk” wordt achtergelaten. Vier cijfers geven samen het beeld:

  • Klikpercentage; hoeveel medewerkers openen de link.
  • Invulpercentage; hoeveel medewerkers vullen inloggegevens in op de nagemaakte pagina.
  • Meldpercentage; hoeveel medewerkers melden de e-mail bij IT of security.
  • Tijd tot de eerste melding; hoe snel weet de organisatie dat er iets gaande is.

Het meldpercentage en de tijd tot de eerste melding zeggen het meest. Een klik is te verwachten. Een snelle melding maakt het verschil tussen een incident en een bijna-incident. Meet eerst, train daarna en meet opnieuw; zo ziet u of gedrag echt verandert.

Security awareness in een Pentrox-assessment

Pentrox meet awareness met dezelfde technieken die een aanvaller gebruikt. Een phishingsimulatie stuurt een gecontroleerde campagne naar medewerkers en registreert het klikpercentage, het invulpercentage en het meldpercentage. Een mystery guest-assessment toetst of medewerkers een onbekende bezoeker aanspreken, beveiligde deuren openhouden of een werkplek onvergrendeld achterlaten. Beide worden vooraf afgestemd en uitgevoerd door senior testers. Het doel is een beeld van de organisatie, geen lijst met personen.

Het rapport volgt binnen 5 werkdagen na het testen. Een hertest binnen 90 dagen is inbegrepen. Zo toont u het effect van een training of een nieuwe procedure aan met cijfers, niet met een gevoel.

Wanneer security awareness van belang is

Phishing en social engineering hebben geen technische kwetsbaarheid nodig. Ze hebben één medewerker nodig die even niet oplet. Technische maatregelen beperken de schade. Maar de eerste stap van een aanval loopt via een persoon. Die stap wordt alleen kleiner als gedrag verandert.

Voor organisaties onder NIS2 is awareness ook een wettelijke eis. Artikel 21 noemt basispraktijken voor cyberhygiëne en training in cyberbeveiliging als verplichte maatregelen. Een organisatie moet kunnen aantonen dat die maatregelen er zijn en werken. Een gemeten klikpercentage en meldpercentage uit een simulatie zijn dat bewijs; een deelnamecertificaat is dat niet.

Veelgestelde vragen

Is security awareness verplicht?

Voor organisaties onder NIS2 wel: artikel 21 noemt training en basispraktijken voor cyberhygiëne als verplichte maatregelen. ISO 27001 vraagt in maatregel A.6.3 om bewustwording, opleiding en training. Beide willen bewijs dat de maatregel werkt, niet alleen dat die bestaat.

Hoe vaak moet u security awareness testen?

Minimaal één keer per jaar, zodat u kunt vergelijken. Twee tot vier keer per jaar is gebruikelijk bij organisaties die het gedrag echt willen veranderen. Elke ronde gebruikt een ander verhaal en wordt moeilijker.

Klaar om uw omgeving te beveiligen?

Plan een vrijblijvend intakegesprek om uw assessment af te stemmen. Pentrox identificeert kwetsbaarheden in uw applicaties, infrastructuur en cloudomgevingen voordat aanvallers dat doen.

Plan een intakegesprek