Een kwetsbaarheidsscan (vulnerability scan) is een geautomatiseerde controle van systemen op bekende zwakke plekken. Een scanner kijkt naar versienummers, open poorten, certificaten en instellingen en vergelijkt die met een database van bekende kwetsbaarheden. Het resultaat is een lijst met mogelijke problemen, elk met een ernstscore. De scan duurt minuten tot uren en kan elke week of elke maand opnieuw draaien.
Wat een scan vindt
Een scanner is goed in wat vaak voorkomt en makkelijk te herkennen is. Ontbrekende beveiligingsupdates, met het bijbehorende CVE-nummer. Verlopen of zwakke certificaten en oude versleuteling. Standaardwachtwoorden op apparaten en beheerpanelen. Open poorten en diensten die niet van buiten bereikbaar horen te zijn. Bekende foute instellingen in webservers, databases en cloudomgevingen. Voor deze categorie is een scan sneller en goedkoper dan een mens.
Wat een scan niet vindt
Een scanner begrijpt uw applicatie niet. Hij ziet niet dat een gebruiker de gegevens van een andere klant kan opvragen door een nummer in de URL te veranderen. Hij ziet niet dat een korting oneindig vaak te gebruiken is, of dat een wachtwoordreset te omzeilen is. En hij combineert geen drie kleine bevindingen tot één aanvalspad naar beheerdersrechten. Daar komt bij dat een scan vaak bevindingen meldt die in de praktijk niet te misbruiken zijn (false positives), en soms echte problemen mist omdat een versienummer niet klopt.
Een scan bewijst dus dat een zwakke plek er waarschijnlijk is. Een pentest bewijst wat een aanvaller ermee kan. Het verschil staat uitgelegd op de pagina kwetsbaarheidsscan of pentest.
Kwetsbaarheidsscans in een Pentrox-assessment
Bij een infrastructuur-pentest van Pentrox begint de tester vaak met een scan om snel een beeld te krijgen. De waarde zit in het handwerk daarna: elke melding controleren, de echte bevindingen uitwerken met bewijs en zoeken naar wat de scanner niet kan zien. Bevindingen die alleen uit een scanner komen, staan niet als zodanig in het rapport; een lijst met onbewerkte scanresultaten is geen pentestrapport.
Tussen twee pentesten in is een eigen maandelijkse scan wel verstandig. Die vangt nieuwe bekende zwakke plekken op, zoals een patch die is gemist, in de weken dat er geen tester kijkt. Wie doorlopend wil testen in plaats van één keer per jaar, kiest voor Pentest as a Service.
Wanneer een kwetsbaarheidsscan ertoe doet
Als maandelijkse basiscontrole op alles wat aan internet hangt. Direct na een grote update of een nieuwe server. Als eerste stap voor een organisatie die nog nooit heeft getest. En als eis in ISO 27001 en PCI DSS, die beide om regelmatig scannen vragen naast een pentest. Een scan vervangt de pentest nooit; hij vult die aan.