Een BCP (business continuity plan) beschrijft hoe een organisatie haar kritieke processen draaiend houdt tijdens en na een incident. Dat incident kan een ransomware-aanval zijn, een uitgevallen datacenter, een storing bij een leverancier of een brand; het plan legt vast welke processen door moeten gaan, hoe snel ze hersteld moeten zijn, wie beslist en welke alternatieve manieren van werken gelden totdat de normale situatie is hersteld. Een BCP is daarmee niet alleen een IT-document; het gaat evengoed over mensen, locaties, leveranciers en communicatie als over systemen en gegevens.
Wat een business continuity plan bevat
Een bruikbaar plan is gebouwd op een business impact analysis (BIA), die processen rangschikt naar de schade die een onderbreking veroorzaakt en per proces twee doelen vastlegt; de maximaal aanvaardbare uitvaltijd (recovery time objective) en het maximaal aanvaardbare gegevensverlies (recovery point objective). Het plan beschrijft vervolgens de maatregelen die deze doelen halen.
- Back-up en herstel; wat wordt geback-upt, hoe vaak, waar de kopieën staan, hoe ze zijn beschermd tegen dezelfde aanval die de primaire systemen raakt en hoe het terugzetten wordt getest.
- Disaster recovery; hoe de IT-omgeving wordt herbouwd of overgeschakeld, in welke volgorde en door wie.
- Crisismanagement; het crisisteam, zijn mandaat, de escalatielijn en de communicatie met medewerkers, klanten, leveranciers en, waar vereist, de toezichthouder.
- Alternatieve manieren van werken; handmatige procedures, een uitwijklocatie of een tweede leverancier die het proces gaande houden zolang systemen niet beschikbaar zijn.
Een plan dat wel is geschreven maar nooit is geoefend, geeft schijnzekerheid; hersteltests, tabletop-oefeningen en een jaarlijkse herziening horen bij het plan zelf.
Een BCP en een pentest
Onder NIS2 artikel 21 horen bedrijfscontinuïteit, back-upbeheer, disaster recovery en crisismanagement tot de minimummaatregelen, naast beleid voor risicoanalyse, incidentafhandeling en het beoordelen van de effectiviteit van beveiligingsmaatregelen. Een pentest en een BCP dekken verschillende helften van die lijst. Een pentest controleert of de technische maatregelen standhouden; of een aanvaller binnenkomt, hoe ver de aanval reikt en wat hersteld moet worden. Een BCP dekt wat er gebeurt wanneer ze falen; hoe de organisatie blijft werken en herstelt. De twee vullen elkaar aan, en de bevindingen van een pentest voeden het plan. Een netwerk-pentest die de back-upserver bereikt, laat zien dat de back-up niet is gescheiden van het productienetwerk; dat is evengoed een continuïteitsbevinding als een beveiligingsbevinding.
Wanneer een BCP van belang is
Elke organisatie die van haar systemen afhankelijk is, heeft een continuïteitsplan nodig, maar voor essentiële en belangrijke entiteiten onder NIS2 is het een wettelijke eis; de Cyberbeveiligingswet vraagt om de maatregelen van artikel 21, en de toezichthouder kan om bewijs vragen dat ze bestaan en zijn getest. Hetzelfde geldt onder ISO 27001 Annex A, dat ICT-gereedheid voor bedrijfscontinuïteit vereist, en onder DORA voor de financiële sector. Een NIS2-pentest levert bewijs voor het technische deel van artikel 21; het BCP levert, met zijn oefenverslagen, bewijs voor het continuïteitsdeel. Samen laten ze een toezichthouder zien dat de organisatie een aanval zowel kan weerstaan als te boven kan komen, en dat is een sterkere positie dan elk document afzonderlijk.